Asertywność nie jest wskazana

Jakbyś odpowiedział na pytanie: Czy jesteś asertywny?

Błąd. Pytanie jest źle postawione. Nie ma osób asertywnych bądź nieasertywnych. Asertywne są tylko zachowania. Można by powiedzieć, że jest to mało istotny szczegół, jednak różnica jest bardzo istotna. Dlaczego?

Dlatego, że jeśli uważasz się za nieasertywną osobę, szufladkujesz się jako "ten gorszy", a to psuje nastrój, obniża motywację do działania i wpływa niekorzystnie na Twój obraz samego siebie, co rzutuje na poczucie własnej wartości. Proces kreowania negatywnych rezultatów można opisać jeszcze dalej, jednak chciałem nakreślić sam schemat jego powstawania.

 

Jeśli natomiast uważasz, że w danej sytuacji zachowałeś się nieasertywnie to nie ma to nic wspólnego z Twoją osobą. Nie podcinasz sobie skrzydeł. Możesz nauczyć się takiego zachowania.

 

Wiesz już czym jest zestawienie przekonań z asertywnością. Przejdźmy do kwestii fundamentalnej - co wiesz o asertywności?

 

Czym jest zatem asertywność? Asertywność to tylko skrót myślowy, jakiego używamy wobec zwrotu: „zachowania asertywne”. Zachowaniem asertywnym będzie takie Twoje postępowanie, które:

  • sprzyja zwiększeniu Twojego poczucia komfortu,
  • jest w zgodzie z Twoimi przekonaniami, uczuciami, wartościami, potrzebami,
  • oraz nie stoi w sprzeczności z normami/konwenansami danej grupy społecznej, do której należy Twój rozmówca

Zwróć uwagę na ostatni punkt – wiele definicji podaje, że asertywność to zachowanie, które nie rani rozmówcy. Teraz jednak, gdy już wiesz, że każdy jest odpowiedzialny za własne emocje/stany, wiesz także, że są takie sytuacje, gdy mimo że zrobiłbyś wszystko co w Twojej mocy, by nie zranić kogoś, on poczuje się zraniony, jeśli tego będzie chciał. Dlatego też mówimy o normach społecznych – ponieważ każdy z nas w pewnym stopniu zdaje sobie sprawę jakie normy panują w danej społeczności. Normy te są tworzone własnie przez społeczności po to, by ich przestrzeganie dostarczało ich członkom poczucia bezpieczeństwa i komfortu. Przykładem może być tutaj rozróżnienie relacji zawodowych i prywatnych. Innego języka użyjesz, rozmawiając z wieloletnim przyjacielem, a innego - dyskutując z szefową.

 

Jak podnosić poziom umiejętności zachowań asertywnych?

 

Po pierwsze: ważne jest, by nauczyć się mówić „stop”, gdy zaczynamy czuć się niekomfortowo -daje to nam czas na przemyślenie, co się właściwie dzieje i jak chcemy się zachować. Bez tego stopera sytuacja wymyka się niekiedy spod kontroli i zanim zorientujemy się o co chodzi nasze granice są już znacznie przekroczone, a nas ogarnia wściekłość – wtedy trudniej zachować się asertywnie.

 

Po drugie: z asertywnością nikt się nie rodzi. Jeśli wydawało ci się do tej pory, że „nie jesteś asertywny”, nie masz powodów do obaw - możesz się tego nauczyć. Jak tego dokonać? Tak jak to robi dziecko – po prostu próbuje mówić to, co myśli, a następnie dostaje informacje zwrotne od rodziców, otoczenia. Jeśli są one zachęcające do wypowiadania swojego zdania, nie karcące i ukierunkowujące na emocje innych – dziecko uczy się zachowań asertywnych. W przeciwnym wypadku uczy się wycofywania, nieśmiałości lub atakowania, agresji.

 

Musisz zdać sobie sprawę, że początkowo będziesz pewnie popełniać błędy - czasem zbyt agresywnie coś powiesz, czasem za późno się zdecydujesz zareagować. Nie szkodzi, można wrócić i powiedzieć: “przepraszam” albo “wiesz, uświadomiłam sobie, że jednak nie chcę”. Próbuj. Oczywiście każdy boi się, co ludzie o nas pomyślą, więc ćwicz na obcych ludziach, których raczej nigdy w życiu nie zobaczysz – w innej dzielnicy, mieście, centrum handlowym.

 

Pojawiający się w nas lęk, strach lub złość niejednokrotnie sprawiają, że myślimy sobie, że nie jesteśmy asertywni, że nie uda się nam zachować asertywnie. Wiedz jednak, że zachowanie i emocje to dwa różne poziomy osobowości, nie muszą iść ze sobą w parze – można zachować się asertywnie czując strach lub złość.

 

Spójrz na poniższy wykres. W sytuacji konfliktu, nieporozumienia, różnicy interesów czy problemu zawsze najpierw pojawia się jedna z dwóch podstawowych emocji: złość lub strach, w zależności od tego, w jakim stopniu oceniamy daną sytuację jako zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa. Nie jest to układ zero jedynkowy – jest to kontinuum pomiędzy złością a strachem. Oznacza to, że możemy odczuwać różne mieszanki tych dwóch emocji – częściowo się bać i częściowo złościć.

asertywność, agresja, strach

Ty decydujesz o tym, jakie zachowanie wybierasz. Żeby móc wybrać zachowanie asertywne potrzebujesz chwilę zastanowić się, jak konkretnie chcesz się zachować. Następnym krokiem jest wykonanie takiego zachowania. Pewnie z początku możesz czuć się nieswojo, będziesz popełniać błędy – to normalne w procesie uczenia się. Jeśli chcesz dodać sobie odwagi, przećwicz różne zachowania asertywne wśród obcych ludzi – np. poproś o przepuszczenie cię w długiej kolejce, uzasadniając to jakoś. Nie ważne jaką dostaniesz odpowiedź, chociaż to też cenna umiejętność - przyjmowanie odmowy na nasze pytania/prośby.

 

Na koniec – trochę o różnicach między asertywnymi zachowaniami a wycofującymi i agresywnymi. Niby jest to oczywiste na poziomie zachowań, ale są głębsze poziomy, wpływające na zachowanie. Spójrz na poniższą tabelę i przypomnij sobie jakąś sytuację, w której chciałbyś się zachować asertywnie lub uważasz, że tak się zachowałeś. Porównaj swoje założenia, cel rozmowy, Twój sposób postępowania, podejście do spełnienia potrzeb obu stron i zobacz jakie skutki niosą ze sobą te trzy rodzaje zachowań.

 

ZACHOWANIA WYCOFUJĄCE SIĘ ZACHOWANIA ASERTYWNE ZACHOWANIA AGRESYWNE
ZAŁOŻENIA

jakimi kieruje się osoba w danej sytuacji

INNI

„Oni wiedzą lepiej, są ważniejsi, co się będę wygłupiał, lepiej się nie wychylać”

PROBLEM I JEGO ROZWIĄZANIE

„Wszyscy jesteśmy równi, każdemu zdarzają się błędy, każdy może powiedzieć coś głupiego. Skupmy się na tym, co możemy zrobić, żeby rozwiązać problem”

JA

„Ja jestem najważniejszy, podobnie jak moje oczekiwania/potrzeby; powodem jest moje największe doświadczenie.”

CEL

jaki chce osiągnąć osoba w danej sytuacji

ZAKOŃCZENIE

„Niech ta sytuacja już się skończy, nie będę tracił nerwów na rozmowy. Nie to nie.”

KOMPROMIS

„Z tego mogę zrezygnować, a z tego nie chcę. Z czego Ty możesz zrezygnować, a z czego nie chcesz?”

ZWYCIĘSTWO

„Z niczego nie zrezygnuję! Tylko słabi rezygnują”

SPOSÓB POSTĘPOWANIA

osoby w danej sytuacji

ZAUFANIE – USTĘPOWANIE

„Inni wiedzą lepiej, niech oni zdecydują”

LUDZIE/PROBLEM

„Każdy ma unikalną wiedzę i punkt widzenia. Zastanówmy się jak możemy skorzystać z różnych punktów widzenia i wiedzy różnych osób, by rozwiązać problem.”

BRAK ZAUFANIA – ŻĄDANIE USTĘPSTW

„Ja wiem najlepiej, inni się mylą”

NEGOCJACJE

w jaki sposób osoba podchodzi do różnicy interesów

SKLADANIE OFERT

„Weź to, czego potrzebujesz; dobrze, nie ma problemu”

WSPÓLNY INTERES, MAX KORZYŚCI

„Ty potrzebujesz tego, ja potrzebuję tamtego. Pomyślmy, co możemy zrobić, by jak najlepiej zaspokoić swoje potrzeby”

OKOPYWANIE SIĘ, GROŹBY

„Nie ustąpię, decyzję już podjąłem. Nie mamy o czym rozmawiać dalej. Pogarszasz sytuację kontynuując temat”

SKUTKI

jakie są skutki kierowania się poszczególnymi zachowaniami

AKCEPTOWANIE STRAT

„Oj tam, drobnostka, przecież to nie było dla mnie ważne (a w rzeczywistości było)”

Taka postawa prowadzi do nierównego układu – jest silniejszy i jest słabszy. Słabszy narzeka, że go krzywdzą, silniejszy robi się coraz bardziej agresywny.

WSZYSCY WYGRANI

Każdy jest zadowolony – każdy coś zyskał, jest się z kim dzielić radością.

JEDNOSTRONNNE KORZYŚCI

Taka osoba w pewnym momencie spostrzega, że jest sama – z nikim nie dzieli radości, nikt z nią się nie cieszy, bo nie ma wspólnych sukcesów.

 

Oczywiście asertywność nie jest w każdej sytuacji najbardziej wskazanym zachowaniem. Trudno sobie wyobrazić, że gdy napada nas złodziej, panujemy nad swoimi emocjami i oznajmiamy mu stonowanym głosem: „Źle się czuję z tym, ze próbuje mi Pan odebrać portfel, proszę zaprzestać tego nikczemnego zachowania!”… O wysokim poziomie umiejętności zachowań społecznych, w tym asertywnych, świadczy umiejętność świadomego wybierania odpowiedniego do sytuacji zachowania.  Odpowiednim zachowaniem jest natomiast takie, które służy naszemu celowi. Czasami lepiej wybrać agresję, czasami wycofać się…

Gdy będziesz gotowy na praktykę, zapraszam na trening: gorące krzesło, odgrywanie ról i trudne case'y w asertywności i konstruktywnej krytyce.

Autor: Mateusz Dąbrowski - psycholog biznesu, coach, trener, prezes 4GROW.


Ciekawy Artykuł?

- podziel się z przyjaciółmi i rodziną:

Komentarze / Pytania:

Zobacz profil Użytkownika
Offline
Dołączył: 2010-04-19
Plusy: 75
Rzeczywiście, 3 ostatnie zdania to esencja. Ale: jeśli zachowanie agresywne miałoby być odpowiednie do sytuacji, służyć mojemu celowi a jednocześnie świadczyć o moim wysokim poziomie umiejętności społecznych, to dodałabym jeszcze, że nie może naruszać dobra drugiej osoby.
Zobacz profil Użytkownika
Offline
Ekspert
Architekt Kariery, Coach, Psycholog, Trener
Dołączył: 2010-04-07
Plusy: 942
Dla mnie adekwatność zachowania do sytuacji, jest wyznaczana przez kompromis między efektywnością tego zachowania, a wpływu jaki ma na innych. Jesteś Gapiszek w stanie wymyślić sytuację, w której ktoś osiągając swój cel, narusza dobro innej osoby i może takie zachowanie nazwać odpowiednim do sytuacji? No i dzięki Gapiszek za słuszną uwagę!
Zobacz profil Użytkownika
Anna (Gość)
Zgadzam się z tym co piszesz o asertywności i o tym, że może nie być najskuteczniejsza w każdych okolicznościach. Kiedyś intrygował mnie w tym kontekście przykład z napaścią - u Ciebie złodziej. I zawsze mnie zastanawiało, co by się stało, gdyby można było "spokojnie" porozamawiać w takiej sytuacji. Uważam, że ja nie mogłam. Ale życie faktycznie pisze zaskakujące scenariusze: http://wiadomosci.onet.pl/swiat/zlodziej-zamiast-okrasc-przeprosil-i-ods...
Zobacz profil Użytkownika
Gość Emilly (Gość)

no, no...Potrzebowałam takiego artykułu! Dzięki! :D Ps.ide nad sobą dalej pracować ;)

Dodaj nową odpowiedź

Zawartość pola nie będzie udostępniana publicznie.
Type the characters you see in this picture. (weryfikuj przy pomocy dźwięku)
Przepisz znaki, które widać na obrazku, wielkość liter nie ma znaczenia. Jeżeli nie możesz ich przeczytać, wciśnij przycisk "Utwórz nowe konto" i nowy obrazek się wygeneruje.
© copyright 4GROW 2010
Kontakt                            Regulamin i Polityka Prywatności
Design: LUK | Powered by YASNE